Achtergrond en relevantie 

In 2024 heeft de Gemeente Amsterdam haar klimaatstrategie uitgebreid met ambitieuze reductiedoelen voor indirecte emissies, ook wel Scope 3-emissies genoemd. Indirecte emissies beslaan een groot deel van de CO₂-uitstoot van de gemeentelijke organisatie, vaak gerelateerd aan de inkoop van materialen voor eigen vastgoed en de openbare ruimte. Binnen gebiedsontwikkelingen wil de gemeente daarom actiever sturen op duurzame materiaalkeuzes, passend bij de Scope 3-doelstelling.

Onderzoeksvraag

“Hoe komen we tot een CO₂-grenswaarde voor verhardingen, passend bij onze klimaatambities?”

Toepassen van de grenswaarde: Strandeiland als casus

Om de doelstellingen te vertalen naar projectniveau hebben we in onze studie in opdracht van de gemeente Amsterdam naar de grootschalige gebiedsontwikkeling op Strandeiland een CO₂ -grenswaarde per vierkante meter uitgewerkt. Een grenswaarde is een concrete meetlat waarmee ontwerpers al in het ontwerpproces kunnen sturen op duurzame materiaalkeuzes in de openbare ruimte. Blijven de emissies van een materiaal onder deze waarde, dan is deze in lijn met het gestelde klimaatdoel. Dit stimuleert het gesprek over de noodzaak van materiaalgebruik, de afweging van alternatieven, en de verantwoording van inkoopkeuzes.

Belangrijke inzichten en aanbevelingen

• Ons onderzoek laat zien dat de grenswaarde niet haalbaar is voor nieuwe verhardingen met veelgebruikte materialen.
• Om binnen de grenswaarden te blijven, zal de gemeente de openbare ruimte fundamenteel anders moeten inrichten. Het verminderen van de aanleg van nieuwe verharding resulteert in de meeste CO₂-besparingen.
• Daarbovenop zijn investeringen nodig in circulaire interventies voor verhardingen en de openbare ruimte om de CO2-emissies per vierkante meter te verlagen. 
• Grootschalige CO₂-besparing binnen andere sectoren zorgt ervoor dat noodzakelijke aanleg van verhardingen voor een goed functionerende openbare ruimte nog steeds mogelijk blijft. Om dit te realiseren zijn politieke keuzes vereist. 
• Aangezien er geen marge zit in het huidige budget voor nieuwe verhardingen, biedt dit weinig ruimte om te handelen voor ontwerpers. Om handelsperspectief voor ontwerpers te bieden, kan de drempelwaarde ook gerelateerd worden aan de scenario’s van 1.7 en 2.0 graden opwarming.

‍

‍