Achtergrond en Relevantie

Deense en Nederlandse steden met een hoge bevolkingsdichtheid, zoals Kopenhagen en Amsterdam, staan voor vergelijkbare uitdagingen: een groeiende vraag naar woningen, schaars en duur bouwgrond, en de noodzaak om duurzamer te bouwen. Verticale uitbreiding biedt een gedeeltelijke oplossing: het toevoegen van één of meer verdiepingen bovenop een bestaand gebouw om nieuwe woningen te creëren. Deze aanpak is de afgelopen jaren steeds populairder in Nederland geworden, gedreven door woningtekorten, duurzaamheidsambities en vooruitgang op het gebied van lichtgewicht prefab-bouw. Kopenhagen kent veel van dezelfde stedelijke omstandigheden als Amsterdam: dichtbevolkte binnenstedelijke wijken, een omvangrijk naoorlogs appartementenaanbod, fietsvriendelijke straten en vergelijkbare eigendomsstructuren. Daarom is in dit project onderzocht of en hoe de Nederlandse ervaring kan worden toegepast op de context van Kopenhagen. Daarnaast hebben onze partners verder onderzocht welke gebouwen in Kopenhagen geschikt zijn voor verticale uitbreiding en welke ontwerpoplossingen vanuit zowel technisch, economisch als maatschappelijk perspectief passend zouden zijn.

Onderzoeksvraag:

Wat is het potentieel voor verticale uitbreiding in Kopenhagen, en welke voorwaarden, voorbeelden en lessen uit Nederland zijn het meest relevant voor Deense gebouweigenaren, architecten, projectontwikkelaars en lokale overheden?

Methode:

Het onderzoek combineerde een ruimtelijke analyse van het potentieel van daken in Kopenhagen met een overzicht van Nederlandse casestudies, bestaand onderzoek en documentatie over beste praktijken. Dit resulteerde in een inspiratiegids in het Engels, gebaseerd op interviews met Nederlandse architecten, projectontwikkelaars en tussenpartijen, waarin praktijkvoorbeelden worden gepresenteerd met relevante lessen voor een Deens publiek. Onze partner Tegnestuen LOKAL voerde een uitgebreide ontwerpstudie uit om te onderzoeken welke typologieën geschikt zouden zijn in Kopenhagen. Samen met de projectpartners stelden we een gezamenlijk rapport in het Deens op waarin al deze bevindingen zijn gebundeld.

Belangrijkste inzichten:

• Verticale uitbreiding blijkt economisch concurrerend te zijn met conventionele nieuwbouw in dichtbevolkte, hoogwaardige stedelijke gebieden, waar het wegvallen van grondkosten de grotere bouwcomplexiteit, zowel technisch als maatschappelijk, compenseert.
• De businesscase wordt nog sterker wanneer verticale uitbreiding wordt gecombineerd met geplande dakrenovatie en duurzaamheidsverbeteringen.
• Veelvoorkomende uitdagingen zijn onder meer bezorgdheid bij bewoners, parkeerproblemen, tegenstrijdige regelgeving en technische complexiteit rond installaties. Al deze uitdagingen kunnen echter worden aangepakt met de juiste aanpak en vroegtijdige betrokkenheid van belanghebbenden.
• Lichtgewicht, geprefabriceerde, biogebaseerde bouwmethoden maken een snelle ontwikkeling door, waardoor kosten, bouwtijd en milieu-impact worden verminderd.

Aanbevelingen:

• Gebouweigenaren (van particuliere verenigingen van huiseigenaren tot (sociale) woningcorporaties en institutionele beleggers)zouden het potentieel van hun daken in kaart moeten brengen en onderzoeken of verticale uitbreiding kan worden gecombineerd met geplande renovaties en duurzaamheidsverbeteringen, waarbij bewoners vanaf het allereerste begin bij het proces worden betrokken.
• Architecten en projectontwikkelaars kunnen voortbouwen op de groeiende hoeveelheid technische kennis en richtlijnen, en geprefabriceerde, biobased bouwmethoden omarmen om het bedrijfsmodel te verbeteren.
• Gemeenten kunnen verticale uitbreiding integreren in bestemmingsplannen voor naoorlogse wijken, parkeernormen herzien die de bouw van nieuwe woningen in de weg staan, en zorgen voor coördinatie tussen verschillende afdelingen, naar het voorbeeld van steden als Amsterdam en Rotterdam.

‍